BDO Spółki Giełdowe nr 3 (16) Marzec 2010
A A A
Program Komitet Audytu(Autor: Sławomir Wach, Źródło: BDO)
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie po raz drugi w tym roku gościła uczestników seminarium Programu Komitet Audytu. Dla członków rad nadzorczych spółek giełdowych, zarządów i komitetów audytu była to kolejna, dobra okazja do poznania i przedyskutowania funkcjonowania tych komitetów w polskiej praktyce rynku kapitałowego.
Seminarium prowadził dr Kristof Zorde - Partner Zarządzający BDO, który przypomniał, że Program ten powstał przy współpracy Giełdy Papierów Wartościowych, firmy audytorsko-konsultingowej BDO, Centrum Badań nad Ładem Korporacyjnym Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, Kancelarii Gessel, dziennika Rzeczpospolita i Gazety Parkiet. Na styczniowym seminarium omawiana była tematyka dotycząca odpowiedzialności cywilnej oraz karnej członków rad nadzorczych i komitetów audytu, regulaminu i rocznego planu działania tych komitetów, badania sprawozdań finansowych.
Dr Kristof Zorde zwrócił uwagę na to, że w skład właściwie funkcjonującego komitetu audytu powinny wchodzić osoby z określonymi kwalifikacjami i umiejętnościami, które potrafią nie tylko zidentyfikować symptomy ryzyka i wpłynąć na większą jakość sprawozdań finansowych, ale też działać stanowczo i zachować niezależną postawę w kontaktach z kadrą zarządzającą danej spółki.
W trakcie seminarium jego uczestnicy zadawali konkretne pytania dotyczące między innymi podstaw prawnych powoływania komitetu audytu w kontekście art. 390 Kodeksu spółek handlowych, który stanowi, że rada nadzorcza wykonuje swoje obowiązki kolegialnie, może jednak delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych. Okazuje się, że są to dwie niewykluczające się regulacje, stosowane odrębnie i służące różnym celom.
W pierwszej prezentacji seminarium mec. Leszek Koziorowski z Kancelarii Gessel przedstawił relacje między członkami komitetu audytu a pozostałymi członkami rady nadzorczej oraz zarządem spółki. Zwrócił uwagę na to, że komitet audytu nie jest organem spółki akcyjnej, ale strukturą o charakterze doradczo-konsultacyjnym, zaś jego wyodrębnienie wynika z ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym. Komitet audytu nie może też podejmować samodzielnych działań związanych ze sferą korporacyjną spółki.
Mec. Leszek Koziorowski podkreślił też, że komitet audytu powinien przedstawiać radzie nadzorczej sprawozdania ze swojej działalności przynajmniej raz na pół roku, w terminie zatwierdzania sprawozdań rocznych i półrocznych, a także przygotowywać rekomendacje w sprawie wyboru biegłego rewidenta do badania sprawozdań finansowych. Natomiast zarząd spółki powinien m.in. udostępnić komitetowi harmonogram działań biegłego rewidenta oraz informować ten komitet o metodach rozliczania nietypowych, istotnych transakcji - w przypadku, kiedy można je ująć księgowo na różne sposoby.
Monika Nachyła, Partner Enterprise Investors Sp. z o.o. omówiła z kolei wymagania inwestora instytucjonalnego względem komitetu audytu - z pozycji funduszu Private Equity. Inwestor Private Equity pracuje ze spółkami w średnioterminowym horyzoncie czasowym - od 3 do 5 lat, jest reprezentowany w ich radach nadzorczych i bardzo ściśle współpracuje z zarządami firm. Jego podstawowa działalność polega na kupowaniu i sprzedawaniu firm z zyskiem, a celem jest wzrost wartości inwestycji.
Monika Nachyła zwróciła uwagę na ekspercką funkcję komitetu audytu, a wśród jego zadań - na nadzór nad sprawozdawczością finansową, wybór audytora i określenie jego wynagrodzenia, kontrolę systemów zarządzania ryzykiem. Bardzo ważna jest zatem wiedza finansowa, menedżerska, podatkowa członków komitetów audytu, natomiast ze strony audytora zewnętrznego istotna jest identyfikacja zagrożenia wartości inwestycji, ocena spółki. Na przykładzie Zelmer SA - spółki, w której Enterprise Investors posiada 48,64 proc. akcji - Monika Nachyła omówiła potencjalne ryzyka: finansowe, operacyjne, strategiczne.
Tematem wystąpienia prezesa BDO dr. Andre Helina były polskie versus międzynarodowe standardy rachunkowości - konsekwencje dla sprawozdawczości finansowej. Dr Andre Helin zwrócił uwagę na fakt, że w praktyce występują transakcje ekonomiczne, których wyniki finansowe są różne w zależności od przyjętych standardów rachunkowości. Okazuje się, że zawartość sprawozdania finansowego nie jest prawdą absolutną, zwłaszcza wtedy, gdy część transakcji rozpoczęła się w jednym roku obrachunkowym, a zakończyła - w drugim. Jakie są problemy przy wycenie zdarzeń gospodarczych? Niezwykle istotny jest moment ujęcia danej transakcji w księgach rachunkowych. Przykładowo ujmujemy transakcję opcji walutowych w tych księgach, kiedy następuje jej rozliczenie, albo też kilka lat wcześniej - kiedy zawierany był kontrakt opcyjny. Kontrakt wprowadzony do ksiąg rachunkowych musi być wyceniany na dzień bilansowy i musi implikować skutki finansowe, mimo że są one później z reguły korygowane. W Polsce, przez lata, wiele takich kontraktów leżało w szufladach dyrektorów finansowych, do momentu ich rozliczenia.
Prezes BDO dr Andre Helin zwrócił również uwagę na sposób wyceny transakcji w toku. Ta kwestia dotyczy nie tylko MSR-ów, ale także zapisów w ustawie o rachunkowości. Istotne jest to, gdzie odnosimy skutki takie wyceny finansowej - czy jest to rachunek wyników czy kapitał własny. Ważna jest gama informacji dodatkowych - nie wszystkie zdarzenia jesteśmy w stanie zaprezentować za pomocą liczb. A przecież sprawozdania finansowe są tworzone dla inwestorów. W takich państwach jak USA, Anglia, Kanada, biznes finansują akcjonariusze, w wielu innych - banki. Ma to swoje bezpośrednie przełożenie na sprawozdania finansowe przedsiębiorstw. Banki są bowiem zainteresowane bardzo ostrożną polityką rachunkowości - im mniejsza jest dywidenda dla akcjonariuszy, tym większa zdolność obsługi zadłużenia.
Standardy rachunkowości tworzą kraje o anglosaskiej kulturze tworzenia prawa - to one ustalają reguły gry dla biznesu, mają najbardziej rozwinięte rynki kapitałowe. Na porządku dziennym w tych krajach jest to, że prezes zarządu firmy pełni funkcję członka rady nadzorczej, a rada ta opracowuje strategię rozwoju firmy. Nie jest wykluczone, że już niedługo w Polsce to właśnie członkowie rad nadzorczych będą podpisywali oświadczenia, iż sprawozdanie finansowe daje prawidłowy i rzetelny obraz zdarzeń ekonomicznych w danej spółce. Jest już tak w wielu państwach Unii Europejskiej. Na rozwój MSR-ów mają także wpływ biegli rewidenci. Amerykańska Izba Biegłych Rewidentów liczy, bagatela, 330 000 członków...
Wskazując na zasadnicze różnice między sprawozdaniami finansowymi sporządzanymi według MSR a krajową ustawą o rachunkowości, dr Andre Helin zwrócił m.in. uwagę na wycenę wartości niematerialnych i prawnych - z uwzględnieniem kadry, know-how, znaków towarowych, bazy danych, relacji z klientami - według wartości godziwej. Międzynarodowe Standardy Rachunkowości są rozwiązaniem ramowym - praktyka ma wypełnić ewentualne luki.
Raimondo Egging - doradca inwestycyjny, członek zarządu CFA Society of Poland omówił działania niezależnego członka komitetu audytu w praktyce. Zwrócił uwagę na zapis w ww. ustawie o biegłych rewidentach, zgodnie z którym w skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków, w tym przynajmniej jeden powinien spełniać warunki niezależności i posiadać kwalifikacje w dziedzinie rachunkowości lub rewizji finansowej. Jedna z zasad dobrych praktyk spółek notowanych na GPW stanowi, że powinien to być członek niezależny od spółki i podmiotów pozostających w istotnym powiązaniu z daną firmą.
Wśród wskazówek praktycznych związanych z funkcjonowaniem komitetów audytu Raimondo Egging wymienił te, które dotyczą wyboru jednej firmy audytorskiej dla całej grupy kapitałowej, dokonywania przeglądu raportów okresowych przed ich publikacją, okresowej weryfikacji realizacji zaleceń, sporządzania rocznego planu pracy komitetu, współpracy z kadrą kierowniczą i konsultantami zewnętrznymi.
Fot.: Sławomir Wach Sławomir Wach redaktor prowadzący biuletynu BDO Spółki Giełdowe << powrót zobacz także artykuły |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
